Wiele przyszłych mam z niepokojem odkrywa pierwsze oznaki żylaków na swoich nogach już na początku ciąży. Czy to oznaka, że kobiety nieodpowiednio dbają o swoje nogi? Oczywiście, że nie! Żylaki w ciąży dotykają nawet 50% kobiet i są naturalną reakcją organizmu na zmiany zachodzące podczas oczekiwania na dziecko. Warto jednak wiedzieć, że problem ten można skutecznie kontrolować i łagodzić, nie narażając przy tym zdrowia waszego ani dziecka. Sposobem są produkty kompresyjne specjalnie przygotowane dla kobiet w ciąży. Przykładem są rajstopy z uciskiem I stopnia 18-21 mmHg. 

Dlaczego żylaki częściej pojawiają się w ciąży?

Warto wiedzieć o tym, że żylaki w ciąży powstają w wyniku złożonego oddziaływania czynników fizjologicznych, hormonalnych i mechanicznych, które jednocześnie obciążają układ żylny przyszłej mamy. Główną przyczyną jest rosnąca i rozciągająca macica, która wywiera coraz większy ucisk na żyły biodrowe i żyłę główną dolną, tym samym znacząco utrudniając odpływ krwi z kończyn dolnych. Ucisk niestety w wielu przypadkach nasila się z każdym tygodniem ciąży i może prowadzić do zastoju krwi w najniższych partiach ciała.

Równocześnie występujące zmiany hormonalne, szczególnie wzrost poziomu progesteronu, powodują rozluźnienie ścian naczyń żylnych. Hormon ten sprawia, że żyły stają się bardziej podatne na rozciąganie i tracą naturalną elastyczność, co w połączeniu ze zwiększonym ciśnieniem krwi prowadzi do powstawania poszerzonych naczyń. 

Ciąża wiąże się również ze zwiększeniem objętości krwi krążącej w organizmie nawet o 40-50%. Ta dodatkowa ilość płynu znacząco obciąża układ żylny, który musi transportować większą objętość krwi przy jednoczesnym mechanicznym utrudnieniu jej przepływu. Wzrost masy ciała przyszłej mamy dodatkowo potęguje obciążenie kończyn dolnych i zwiększa ciśnienie w żyłach powierzchownych.

Pamiętaj! 

Skłonność do żylaków jest dziedziczna i ujawnić się może właśnie w okresie ciąży, gdy układ żylny znajduje się pod największym obciążeniem. Kobiety, których matki lub babcie miały problemy z żylakami, są znacznie bardziej narażone na rozwój tej dolegliwości podczas oczekiwania na dziecko.

Objawy żylaków u kobiet w ciąży – na co zwrócić uwagę?

Objawy żylaków w ciąży mogą pojawiać się stopniowo i często są bagatelizowane jako typowe dolegliwości ciążowe. Pierwszymi sygnałami ostrzegawczymi są uczucie ciężkości i zmęczenia nóg, szczególnie nasilone pod koniec dnia. Przyszłe mamy często opisują to jako wrażenie „ołowianych” nóg czy trudności w normalnym chodzeniu po całym dniu. Charakterystyczne są również:

• obrzęki kończyn dolnych, które początkowo mogą występować tylko w okolicy kostek i stóp, ale z czasem mogą rozszerzać się na łydki; 
• widoczne zmiany naczyniowe, gdzie najpierw pojawiają się tak zwane pajączki – drobne, czerwone lub fioletowe siateczki naczyń widoczne tuż pod skórą. 
• nocne skurcze mięśni łydek oraz tzw. zespół niespokojnych nóg, który objawia się nieodpartą potrzebą ciągłego ruchu kończynami. 
• uczucie swędzenia lub pieczenia w okolicy powstających żylaków, co może być szczególnie uciążliwe w nocy. 

W zaawansowanych przypadkach mogą pojawić się przebarwienia skóry w okolicy kostek oraz zmiany zapalne wokół poszerzonych naczyń.

Skuteczne i bezpieczne sposoby łagodzenia dolegliwości

Leczenie żylaków w ciąży musi być szczególnie ostrożne ze względu na bezpieczeństwo rozwijającego się dziecka. Podstawą terapii jest kompresjoterapia przy użyciu specjalistycznych rajstop lub pończoch uciskowych przeznaczonych dla kobiet w ciąży. Produkty te oferują stopniowany ucisk – najsilniejszy w okolicy kostki i słabnący w kierunku ud. Specjalny krój zapewnia wsparcie dla rosnącego brzuszka bez jego uciskania. Polecane są również podkolanówki dla kobiet w ciąży oraz rajstopy uciskowe – przykładem są rajstopy dla kobiet w ciąży 140 den (I stopień ucisku 18-21 mmHg). 

Oprócz terapii uciskiem ważna jest też aktywność fizyczna dostosowana do możliwości ciężarnej. Zalecane są spacery, pływanie, łagodne ćwiczenia rozciągające oraz specjalne ćwiczenia przeciwzakrzepowe. Szczególnie skuteczne są ćwiczenia wykonywane w pozycji leżącej z uniesionymi nogami. Regularna aktywność przez co najmniej 30 minut dziennie znacząco poprawia krążenie krwi żylnej.

Bardzo ważne jest także właściwe pozycjonowanie ciała podczas odpoczynku. Nogi powinny być uniesione powyżej poziomu bioder, najlepiej na specjalnej poduszce lub podłożu. Podczas snu zaleca się spanie na lewym boku z nogami lekko uniesionymi, co zmniejsza ucisk macicy na główne naczynia żylne. Unikanie długotrwałego stania lub siedzenia w jednej pozycji jest równie istotne.

Warto wiedzieć! 

W niektórych przypadkach lekarz może zalecić stosowanie bezpiecznych preparatów miejscowych, takich jak maści z heparyną, które nie przekraczają bariery łożyskowej. Jednak każde stosowanie leków czy kremów powinno być skonsultowane z ginekologiem prowadzącym ciążę. 

Kiedy udać się do lekarza w przypadku żylaków w ciąży?

Pilna konsultacja lekarska jest niezbędna, gdy żyły stają się bolesne, zaczerwienione lub pojawia się jednostronny obrzęk kończyny. Te objawy mogą świadczyć o zapaleniu żył powierzchownych lub, co znacznie groźniejsze, o zakrzepicy żył głębokich – stanie zagrażającym życiu matki i dziecka. Każda przyszła mama powinna natychmiast zgłosić się do lekarza, jeśli odczuwa ostry ból w nodze, szczególnie w łydce, który nasila się podczas chodzenia.

Niepokojące są również nagłe pogorszenie stanu żylaków, ich gwałtowny wzrost czy pojawianie się nowych, dużych poszerzonych naczyń w ciągu kilku dni. Jeśli żylaki zaczynają krwawić lub towarzyszą im objawy ogólne takie jak gorączka, duszność czy ból w klatce piersiowej, konieczna jest natychmiastowa interwencja medyczna. 

Rutynowa konsultacja flebologa powinna odbyć się u każdej ciężarnej, szczególnie tej obciążonej czynnikami ryzyka. Wskazaniami do takiego badania są: 

• występowanie żylaków w poprzednich ciążach, 
• obecność żylaków przed zajściem w ciążę, 
• dodatni wywiad rodzinny w kierunku chorób żylnych, 
• przebyta zakrzepica. 

Badanie USG Doppler żył kończyn dolnych pozwala ocenić wydolność układu żylnego i podjąć odpowiednie działania profilaktyczne.

> Zdjęcie: https://pl.freepik.com/darmowe-zdjecie/zblizenie-dloni-masuje-nogi_10582355.htm#fromView=search&page=1&position=1&uuid=4bdc67d4-8b0c-4897-bea4-7ecf00fbd1ba&query=+varicose+veins